مجموعه نظرها و مقاله های انوش راوید در جغرافیا و تاریخ

   جزایر ایرانی خلیج فارس

       خليج فارس یا دریای پارس حدود 30 جزيره مسكوني و غير مسكوني ايراني در نزديكي سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان به شرح زیر دارد:

  جزایر استان خوزستان

   جزیره خور موسی
    تعریف امروزی خور:  خور محدوده نيمه بسته آب مرتبط با درياي آزاد است،  كه در درون آن آب دريا به مقدار قابل توجهي توسط آب رودخانه يا آب شيرين رقيق مي شود.  در ایران باستان و میترائیسم خور ریشه نور و خوبی را دارد،  خوراسان (خراسان)، خوراسگان (در اصفهان)، شهر خور در استان فارس، روستای خور در نزدیکی نظرآباد تهران، خور آب و خور موج و خور موسی در جنوب ایران، خوران در استان ایلام، خورجان در استان فارس، خور تاب در استان مازندران، خور خور در اطراف تبریز، خور خوره در استان های زنجان و کردستان، خوریان در نزدیکی سمنان، خور ونده در همدان، خور هشت در استان قزوین و خور نام گذشته گرمسار.

      خور موسي كانال طويل و عميقي است كه از خليج فارس منشعب شده،  در ساحل شمالي خليج فارس و جنوب استان خوزستان واقع است.  پهناي دهانه آن ۳۷ تا۴۰ كيلومتر،  طول از دهانه تا بندر امام خميني ۹۰ كيلومتر و تا بندر ماهشهر ۱۲۰ كيلومتر،  عمق ۲۰ تا ۵۰ متر می باشد.  به دليل ويژگي هاي خاص خود در منطقه موقعيت ممتازي دارد،  زيستگاه بسياري از پرندگان نادر از جمله گيلانشاه خالدار و مكان تخم ريزي بسياري از ماهيان خليج فارس بخصوص ميگو است.  آلودگي ناشي از اكتشاف و استخراج نفت و تردد نفتكش ها،  حوادث و سوانح مربوط به سكوهاي نفتي، رفت و آمد كشتيها، منابع و صنايع مستقر در خشكي باعث شده اطراف اين جزيره از آلوده ‌ترين نقاط خليج فارس به حساب بيايد.

   جزیره مینو
      بين آبادان و خرمشهر واقع شده و دو شاخه اروندرود آن را فرا گرفته،  در گذشته صلبوخ نام داشته است، بیشتر کاربرد تفریحی برای مردم دو شهر آبادان و خرمشهر دارد.  مینوشهر شهری کوچک جزیره با جمعيتي حدود 12 هزار نفر است، 40 درصد مردم به كشاورز و دامدار مشغول هستند.  در جزيره مينو پنج نهر جريان دارد،  كه دو تاي آن‌ها ‌از رودخانه جرف و سه تاي ديگر از اروندرود منشعب مي ‌شود.  جزيره مينو از معدود نقاطي از جهان است كه در آن سيستم آبياري بصورت طبيعي و با جزر و مد آب انجام مي ‌شود و نيازي به وسايل مكانيكي و تلمبه آب ندارد.  نخل هاي بي شمار اين جزيره اكوسيستم مناسبي براي زيست پرندگان مهاجر و همچنين نيزارهاي انبوه و رازآلود آن پناهگاه حيوانات وحشي از جمله گراز است.

   جزیره بونه
      جزیره بونه یا به تلفظ دیگر بُنّه،  به همراه دو جزیره کوچک دیگر به نام‌ های دارا و قبرناخدا در منتهی‌الیه شمال غربي خلیج فارس در دهانه خورموسی در استان خوزستان می باشد.  فاصله هوایی این جزیره از دو شهر هندیجان و بندر ماه‌شهر تقریباً یکی است.  اين جزيره محل تخمگذاری پرستو های دریایی است،  از دیگر پرندگان جزیره سلیم خرچنگ‌خور می باشد.

   جزیره دارا
      جزيره دارا در دهانه خور موسی قرار دارد،  غیر مسکونی و محل تخمگذاری پرستو های دریایی است.

   جزیره قبر ناخدا
     جزيره قبر ناخدا غیر مسکونی،  با مختصات 00 21 30 عرض جغرافيايي و 30 55 48 طول جغرافيايي در دهانه خور موسي قرار دارد.  جزيره قبر ناخدا از شرق به خور موسي و از غرب به خور غزلان محدود مي گردد.  تعداد 5 جزيره کوچک ديگر از جمله جزيره واسطه کوچک و واسطه بزرگ در اطراف جزيره فوق وجود دارد.  در تشکيل اين جزاير عواملي چون رسوبات رودخانه اي و جريانات جزر و مد موثر بوده است،  با جزر آب دريا تا فاصله زيادي از جزيره عقب نشيني مي کند.   بخش غرب و جنوب جزيره بسيار کم عمق است،  سطح جزيره قبر ناخدا پوشيده از گل و لاي به همراه صدف هاي آهکي و رخنمون هاي لوماشلي می باشد.  در حاشيه آن برآمدگي صدفي به صورت نواري ممتد به موازات خط ساحلي ديده مي شود،  جزیره محل تخمگذاری پرستو های دریایی است.

      در زمان سلسله هخامنشیان سواحل خوزستان با امروز کاملاً متفاوت بوده است،  و جزیره قبر ناخدا در آن زمان جزیره نبوده بلکه چسبیده به خاک اصلی بوده،  و بهترین موقعیت را برای ساختن بندر و تأسیسات مربوطه داشته است.   بنا به گفته ای غیر رسمی،  زیر خاک جزیره قبر ناخدا تأسیسات بندری و شهری و کشتی سازی هخامنشی قرار گرفته است،  و برای همین به آن نام قبر ناخدا داده اند،  می بایست در جهت باستان شناسی گمانه زنی هایی در جزیره انجام شود.

   جزایر استان بوشهر

   جزیره خارک
      جزیره خارک مرجانی است،   در حدود ۵۷ كيلومترى شمال غرب بوشهر و ۳۰ كيلومترى بندر ريگ قرار دارد،   طول جزيره (شمالى - جنوبى) حدود ۸ كيلومتر و قسمت پهن تر آن در شمال به عرض حدود ۴ كيلومتر است.  جزیره خارک با داشتن مزایای طبیعی و سواحل عمیق،  برای پهلو گرفتن نفت‌کش ‌های اقیانوس‌پیما و ایجاد لنگرگاه‌ها بسیار مناسب می باشد.  در این جزیره یکی از مهم ‌ترین پایانه ‌های صادرات نفت ایران از حدود 50 سال پیش بنا شده و همچنان در حال گسترش است.  یک قشر سنگی در وسط جزیره به بلندی 60 متر چون پشته سطح جزیره را پوشانده،  این بلندی‌ها موجب می‌ شوند بندرگاه‌ های شرقی خارک در مقابل جریان باد که در جهت شمال غربی و جنوب شرقی می‌ وزند، محفوظ باشد.

      هم چون امروزه در کل تاریخ جزیره خارک برای پهلو گرفتن کشتی ها استفاده می شد،  آثار تاریخی کشف شده در جزیره خارک از زمان حکومت اشکانیان،  شاهنشاهی ساسانیان،  دوره اسلام می باشد.  مانند گور دخمه های پالمیران، معبد نپتون، آتشکده زرتشتیان، کلیسا و دیر نسطوریان، قبرهای سنگی و قبرهای ستودان و آرامگاه میر محمد منسوب به محمد حنفیه را نام برد.  جزيره خارك با آثار تاريخى با ارزشى كه دارد مى‌ تواند به عنوان يك جاذبه گردشگرى در استان بوشهر مطرح شود.  اما وجود تأسيسات نفتى مانع از عبور و مرور هر بازديد كننده‌اى به جزيره است،  در حال حاضر تنها افرادى مى ‌توانند به جزيره بروند كه ساكن جزيره خارك بوده يا موفق به دريافت مجوز از فرماندارى استان بوشهر شوند.  جزيره خارك تنها زيستگاه آهوان در استان بوشهر است،  اما فعاليت واحد هاى صنعتى در جزيره خارك و شكار آهوان توسط افراد سودجو كه عموماً توسط افراد شاغل در اين واحدها هستند،  باعث انقراض نسل آنها مي‌ شود.

   جزیره خارکو
      جزیره کوچکی در فاصله ۵ کیلومتری شمال شرق جزیره خارک است،   تأسیسات به جای مانده از حضور نظامیان کشور در سال های جنگ ایران و عراق مانند،  اسکله و ساختمانها و انبار  امروزه محل مناسبی جهت رشد پرندگان در این جزیره شده است.  همچنین این جزیره زمانی محل استقرار نظامیان انگلیسی جهت تسخیر خارک بود،  و پیش از آن نیز میر مهنا برای حمله به هلندیان در خارک از خارکو نیرو های خود را به سمت خارک گسیل داشته ‌است.

   جزیره عباسک 

      اين جزيره بين بندر بوشهر و شبه جزيره شيف قرار دارد،  نام پیشین اين جزيره شاه زنگی بوده است.  این جزیره غیر مسکونی به دليل نزديكي به خشكي از نظر توريستي بسيار اهميت دارد،  ایجاد یک دهکده گردشگری در دست تهیه است.  بافت زمین و جنس خاک آن برای کشاورزی مناسب نیست و بيشتر زمين آن ماسه ‌ای است.

   جزیره میر مهنا
      جزیره میر مُهَنّا از جزیره‌ های غیرمسکونی ایران در خلیج فارس است،  میر مهنا نام یکی از دریانوردان دلاور ایرانی است،  که به استعمار گران هلندی در خلیج فارس حمله می کرد.  انگور و انجیر این جزیره از قدیم معروف بوده‌ است،  درخت کُنار بزرگ و تناوری به نام کُنار میر مهنا در این جزیره وجود دارد،  گنبدی موسوم به قدمگاه امیرالمؤمنین نیز در این جزیره قرار دارد.

   جزیره فارسی
      اين جزيره غیر مسکونی به دليل وجود ايستگاه هواشناسي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است،  ايستگاه هواشناسي جزيره فارسي اطلاعات هواشناسي را به تمام شركت ‌هاي كشتيراني مي ‌رساند.

   جزیره تهمادو
      نام دیگر جزيره غیر مسکونی تهمادو، جبرین است.

   جزیره نخیلو
      جزيره غیر مسکونی است،  و در حال حاضر بيش از هر چيز محل زيست لاك پشتان خليج فارس است.

   جزیره گُرم
      جزیره‌ غیر مسکونی است،  به دليل وجود انبوه درختان جنگلی موسوم به گُرم به همین نام مشهور شده است.

   جزایر استان هرمزگان

   جزیره لاوان
      جزیره ای مسکونی با وسعت 76 کیلومتر مربع و جمعیت حدود 3000 نفر،  نام دیگر جزيره شیخ شعیب است،  از شمال شرقی به بندر مقام، از شرق به جزیره شتور و از جنوب به حوزه‌ های نفتی رسالت، رشادت و سلمان محدود می‌شود،  پس از قشم و کیش بزرگ ‌ترین جزیره ایران در آب ‌های خلیج فارس است.  فاصله این جزیره تا بندر لنگه 91 و تا بندرعباس حدود 198 مایل دریایی است،  جزیره لاوان دور ترین جزیره نسبت به مرکز استان هرمزگان است.  آب و هوای آن گرم و مرطوب و دمای آن در تابستان به حدود پنجاه درجه سانتی ‌گراد میرسد و رطوبت هوای آن نیز بسیار زیاد است،  ذخایر نفتی آب ‌های نزدیک جزیره لاوان بسیار قابل توجه است.  در حال حاضر صنایع جزیره منحصر به تأسیسات نفتی است که با نام مجتمع پالایشی لاوان فعالیت دارد. یکی از شگفتی‌ های این جزیره وجود کندو های عسل در کنار تأسیسات نفتی و مخازن آنها است،  که عسل آنها به رنگ سبز تیره می باشد،  و بوی نفت می ‌دهد،  اما طعم آن مشابه عسل ‌های معمولی است.  اهالی جزیره در فصل معینی از سال به صید مروارید می‌ پردازند و تنها کالای صادراتی جزیره مروارید آن است.  این جزیره یک بندرگاه مناسب برای صدور فرآورده‌ های نفتی و یک اسکله فلزی جهت حمل و نقل دریایی دارد.

   جزیره شتور
       جزيره شتور یا شیدوَر با طول 1.7 كيلومتر و عرض 800 متر،  در فاصله حدود يك و نيم كيلومتري جنوب شرقي جزيره لاوان قرار دارد.  اين جزيره از با ارزش‌‌ ترين و مهم ‌‌ترين پناهگاه‌‌ هاي حيات وحش و جزء مناطق حفاظت در خلیج فارس است،  پرندگان،‌ لاك‌پشت ‌هاي دريايي، ماهي‌ ها و دلفين ‌ها از مهمان های جزیره هستند.  تعداد زیاد مار سمی سیاهرنگ و کوچک که معمولاٌ زیر شن مخفی می‌ شوند،  از ساکنین طبیعی جزیره می باشند.  به اين جزيره جزیره ماران نیز می گویند،  شايد غير مسكوني بودن اين جزيره به دليل حضور اين مار‌ها باشد.

   جزیره هِندُرابی
      اين جزيره با 8 / 22 كيلومتر مربع مساحت، در حد فاصل بين دو جزيره كيش و لاوان قرار گرفته،  هموار و تقريباً بدون عارضه طبيعي است.  هندورابي در فاصله 325 کیلومتری بندر عباس و 133 کیلومتری بندرلنگه و بلند ترین نقطه آن بیست و نه متر و بزرگ ‌ترین قطر آن هفت و نیم کیلومتر است.  این جزیره از یک رشته ارتفاعات کوتاه پوشیده شده،  و کرانه ‌های آن با شیب ملایمی به دریا منتهی می ‌شوند.  مجاورت با دریا، اغلب موجب بالا رفتن میزان باران و رطوبت می شود،  با این حال در تمام کرانه‌ های خلیج فارس همجواری با دریا تأثیر چندانی بر میزان بارش این نواحی ندارد.   فعالیت اقتصادی اکثر اهالی در جزیره هندورابی، صید و غواصی است،  فعالیت ‌های صنعتی یا بهره‌ برداری از معادن و منابع زیر زمینی و حتی صنایع دستی در هندورابی وجود ندارد.

      محیط زیست جزیره به دلیل بسته بودن آن محدود است و موجوداتی از قبیل انواع پرندگان کوچک، پرندگان مهاجری نظیر باز و شاهین و انواع کمی از خزندگان و موش صحرایی در آنجا یافت می‌شود.  منابع تأمین آب جزیره بسیار محدود و کم است و آب مصرفی آن از طریق چاه یا آب انبار تأمین می‌شود.  این جزیره از نظر سیاحت و ایرانگردی از زیر مجموعه ‌های کیش است که با توجه به امکانات و استعداد طبیعی جزیره از نظر آب، خاک، هوا و شرایط خاص تجاری جزیره کیش و هم ‌چنین برخورداری از زیبایی‌ های طبیعی، قادر است بخشی از نیاز های سیاحتی و گردشگری ایرانگردان را تأمین کند.

   جزیره کیش
      در گذشته این جزیره را قیس می گفتند،  اين جزيره بیضی شکل با مساحت 89.7  کیلومتر مربع و با طول 15.6  و عرض 7 کیلومتر،  در جنوب غربی بندرعباس است.  محیط زیست طبیعی جزیره کیش یکی از بکرترین مناطق خلیج فارس محسوب می شده است،  استعداد های طبیعی و موقعیت جغرافیایی ویژه زمینه بهره ‌برداری جهانگردی و تجاری را در حد قابل توجهی فراهم ساخته است.  سواحل كم نظير اين جزيره مرجاني نه تنها در فصول گوناگون سال بلكه در طول يك روز‌ در ساعات مختلف جلوه‌هاي بديع و گون‌گون و بسيار زيبايي از طبيعت را به تماشا مي گذارند.  از کیش در اینترنت زیاد گفته شده است،  می توانید به جستجوها مراجعه نمایید.
   جزیره فرور بزرگ
      با مساحت 26.2 کیلومتر مربع و ارتفاع بلند ترین نقطه از سطح دریا 145 متر،  فاصله آن تا نزدیک‌ ترین نقطه سواحل ایران در حدود 20 کیلومتر است.  اين جزيره بر روي يكي از كمربند هاي زلزله‌ خيز جهان قرار دارد،  سطح جزیره از تپه ماهور هاي كوچك تشكيل شده است.  جزيره شيب‌هاي تند و پرتگاه ‌هايي دارد كه گاهي ارتفاع آنها از ده متر بيشتر می باشد،  رنگ‌ آب در نزديكي جزيره سياه است.  در جزيره فرور بزرگ بقایای ساختمان‌ های مخروبه و اراضی کشاورزی بایر و چاه‌ های آب به همراه يك چراغ دريايي وجود دارد که نشان از مسکونی بودن جزیره در زمان ‌های گذشته است.  در حال حاضر جزیره غیر مسکونی می باشد،  و تنها تعدادی مأمور دولتی در آن حضور دارند.  در آب‌ های این جزیره ماهی فراوان وجود دارد و به همین خاطر صیادان در اطراف آن فعالیت زیادی دارند.  جزیره فرور بزرگ یکی از کانون‌ های زیست حیات وحش است،  و تعداد بی ‌شماری پرندگان از قبیل: عقاب ماهیگیر، طوطی، چک‌چک، قمری خانگی، چکاوک، کاکلی، پرستو، بلبل خرما، چاخ لق، هدهد، دم جنبانک زرد، دو سرخ معمولی، چک‌چک سرسیاه، زنبور خور معمولی و همچون یک نوع خارپشت، مارمولک، مار جعفری و عقرب در آن زندگی می ‌کنند.  اين جزيره به علت داشتن مار هاي زياد به مارور نيز شهرت دارد.

   جزیره فرور کوچک
      نام دیگر اين جزيره غير مسكوني فرورگان است،  كه در جنوب فرور بزرگ و شمال جزیره سیری قرار دارد،  مرتفع ‌ترين نقطه آن از سطح دريا 36 متر است.  به علت موقعيت اقليمي و استقرار در مسير مهاجرت پرندگان دريايي،  زيستگاه گونه ‌هاي متنوع پرندگان مهاجر و بومي است.

   جزیره سیری
      با مساحت 17.3 کیلومتر مربع،  در میانه خلیج فارس قرار دارد،  فاصله آن تا مرکز شهرستان ابوموسی که در قسمت شرقی جزیره واقع شده،  حدود 27  کیلومتر و تا مرکز استان حدود 152 مایل دریایی است.  نام اصلی و پارسی آن راز است،  که به دلیل نزدیکی با مناطق عرب نشین حاشیه جنوبی خلیج فارس اعراب از معادل عربی این نام یعنی سری استفاده کردند،  که این نام در زبان ‌های اروپایی سیری تلفظ شد،  و از راه آن زبان‌ها به فارسی رسید.  این جزیره فاقد پستی و بلندی است و نسبتاً مسطح می باشد،  مرتفع ‌ترین نقطه آن 24  متر از سطح دریا ارتفاع دارد،  بزرگ ‌ترین ابعاد طولی و عرضی جزیره 1 / 6  و 4.6  کیلومتر است.  شكل جزیره در قسمت ‌‌هاي شمالي و نزديك سواحل ذوزنقه ‌اي است،  و مناطق مسكوني با ساير تأسيسات دارد.  پوشش گیاهی فقیر ولی تعداد نخل خرما بطور پراكنده در جزیره می باشد،  كه محصول آن فقط مصرف محلي است،  در این جزیره معدن خاک سرخ موجود است.

   جزیره ابوموسی
      این جزیره با طول و عرض حدود 4.5 کیلومتر،  در 222 کیلومتری بندرعباس و هم‌ چنین در 75 کیلومتری بندر لنگه واقع شده،  جنوبی ‌ترین جزیره ایرانی آب های خلیج ‌فارس است.  جزیره ابوموسی یکی از چهارده جزیره استان هرمزگان است،  که بیشترین فاصله از سواحل ایرانی خلیج فارس را دارد،  شهر ابوموسی مرکز جزیره ابوموسی است.

   جزیره تنب بزرگ

      این جزیره تقریباً گرد خاک شنی و خشک دارد،  نام‌ های دیگر آن در قدیم تنب گَپ، تنب مار و تل مار بوده است.   در قسمت ‌هاي جنوب غربي و نزديكي سواحل آن خانه ‌هاي مسكوني از راه چندين خيابان و جاده به هم پيوسته ‌اند،  اين جزيره در شمال شرقي ابوموسي واقع شده و در داراي موج ‌شكن و لنگرگاه است.  مردم بومي اين جزيره از صيد ماهي و مرواريد امرار معاش مي ‌كنند،  مار هاي سمي و كوچك در اين جزيره به وفور وجود داد.

   جزیره تنب کوچک
      جزيره غيرمسكوني مثلثي شكل تنب كوچك به فاصله 12 کیلومتر از غرب جزيره تنب بزرگ قرار دارد،  مرتفع ‌ترين نقطه آن از سطح دريا، بيست و يك متر است.

   جزیره­ قشم
      در نزدیکی تنگه هرمز است، بزرگ ترین و پر جمعیت ‌ترین جزیره خلیج فارس می باشد.  از جزیره قشم در اینترنت زیاد گفته شده است،  می توانید به جستجوها مراجعه نمایید.  من نیازی ندیدم آن نوشته ها را تکرار کنم،  زیرا هدف وبلاگ انوش راوید نا گفته های تاریخی و جغرافیایی است.
   جزیره ناز
      غیر مسکونی کاملاً مسطح با مساحت حدود سه هکتار ،  در یک کیلومتری ساحل شرقى قشم‌ قرار گرفته،  فاقد ساحل شنى با ديواره‌ هاى صخره ‌اى به ارتفاع پنج تا ده متر در اطراف جزیره است.  در زمان جزر با پس ‌روى کامل آب دريا براى مدت کوتاهى باريکه ‌اى از خشکى جزيره ناز را به ساحل قشم وصل مى ‌کند.  ماهيگيران محلى چند سايبان از چوب و پلاستيک جهت اسکان موقت احداث کرده‌اند.  روبه‌ روى جزيره ناز در قشم ساحل شنى قرار دارد،  که مکان مناسبى براى تغذيه پرندگان دريايى و ماهيگيران بومى است.  در سراسر فصول سال بازديد کنندگان بسيارى به ‌ويژه هنگام غروب از اين محل بازديد مى‌ کنند.

   جزیره هرمز
       بیضی شکل در مدخل خلیج فارس و در فاصلهٔ ۸ کیلومتری بندرعباس قرار دارد.  این جزیره به علت موقعیت جغرافیایی و مجاورت با تنگه هرمز آنرا کلید خلیج فارس می ‌دانند.

   جزیره هنگام
      با مساحت 50 کیلومتر مربع،  فاصله تا بندرعباس حدود ۴۳ مایل دریایی و تا شهر قشم حدود ۲۹ مایل دریایی، یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در کرانه‌ های جنوبی جزیره قشم است.  دارای معادن نمک و خاک و سرب است،  این جزیره ارتفاعات پست آهکی دارد،  بلند ترین نقطه آن کوه ناکس با ۱۰۶ متر ارتفاع است.  بزرگترین قطر آن از روستای هنگام کهنه تا روستای هنگام جدید ۹ کیلومتر است.  تنها فعالیت اقتصادی در جزیره هنگام که اکثر اهالی به آن مشغولند، ماهی‌گیری و صیادی است.  از نقاط دیدنی جزیره تأسیسات بندری انگلیسیها می باشد.

   جزيره لارك
      با  7 / 48  کیلو متر مربع مساحت،  در فاصله ۱۸ مایل دریایی از مرکز استان شهر بندرعباس و ۶ مایل دریایی از شهر قشم و در جنوب شرقی این شهر در تنگه هرمز قرار دارد.  بلند ترین نقطه آن ۱۳۸ متر از سطح دریا ارتفاع دارد،  و بزرگ ترین قطر آن ۶/۱۰ کیلومتر است.  این جزیره از کوه های آتشفانی مخروطی شکل تشکیل شده،  و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان ‌است.  در این جزیره فعالیت کشاورزی وجود ندارد،  و تنها فعالیت اقتصادی اکثر اهالی جزیره لارک صید و غواصی است.  آب آشامیدنی مردم این جزیره بیشتر از طریق بندرعباس تأمین مي ‌گردد و همچنین آب برکه‌‌ ها و چاه‌ های آن مورد استفاده قرار می‌ گيرد.

   ديگر جزاير

      ديگر جزاير غیر مسکونی خليج فارس:  شیف، ام الکرم، ام سیله خان، خرو، مولیات، سه ‌دندون، مُطاف، مُرغی، چراغی است.  تعدادي جزایر کوچک که در زمان جزر و مد نام جزيره به خود مي‌ گيرند،  را باید به این لیست اضافه نمود.  جزيره ‌هاي غير مسكوني خليج فارس از اهميت ويژه جهاني به عنوان زيستگاه مرجان‌ هاي دريايي، محل تخم گذاري پرستو هاي دريايي و لاک پشتها و زيستگاه انواع پرندگان مهاجر می باشند.

  

     توجه:  اگر وبلاگ،  به هر علت و اتفاق،  مسدود، حذف یا از دسترس خارج شد،  در جستجوها بنویسید انوش راوید،  سپس صفحه اول و یا جدید ترین لیست وبلاگ و عکسها و مطالب را بیابید.  نظرات و آگهی های خود را در بخش نظرات وبلاگ فصلی انوش راوید  مانند اینجا بنویسید،  تا به مدت یک فصل هزاران نفر آنرا ببینند.   از نظرات شما عزیزان جهت پیشبرد اهداف ملی ایرانی در وبلاگم بهره می برم،  همچنین کپی بردار از مقالات و استفاده از آنها با ذکر منبع یا بدون ذکر منبع،  آزاد و باعث خوشحال من است.

   کلیک کنید:  دریای مازندران یا دریای خزر

   کلیک کنید:  مسافرت در تاریخ ایران

   کلیک کنید:  داستان های تاریخی ایرانی

   انوش راوید  Anoush Raavid

   حمله اسکندر مقدونی به ایران بزرگترین دروغ تاریخ و حمله چنگیز مغول به ایران سومین دروغ بزرگ تاریخ و مقالات مهم مانند،  سنت گریزی و دانایی قرن 21،  و دروغ های تاریخ عرب، تاریخ مغول، تاریخ تاتار،  و جدید ترین بررسی های تاریخی در وبلاگ:  جنبش برداشت دروغها از تاریخ ایران،   http://www.ravid.blogfa.com